THC ve CBD Arasındaki Farklar
Kenevir (Cannabis) dendiğinde çoğu insanın aklına “uyuşturucu” gelir. Bunun sebebi, kenevirde bulunan THC (tetrahidrokannabinol) maddesidir. Ancak kenevirin bir diğer önemli bileşeni olan CBD (kannabidiol) ise psikoaktif değildir ve sağlık alanında umut verici araştırmaların merkezindedir. Günümüzde en çok karıştırılan konulardan biri de THC ve CBD’nin birbirinden farkıdır.
1. THC Nedir?
-
Tam adı: Δ9-tetrahidrokannabinol
-
Psikoaktif özellik: THC, kenevirin “zihin değiştirici” etkilerinden sorumlu bileşiktir.
-
Beyindeki etki: CB1 reseptörlerine bağlanır, dopamin salınımını artırarak “yüksek” hissi oluşturur1.
-
Tıbbi kullanım alanları:
-
Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma
-
Kronik ağrı yönetimi
-
İştah kaybı (HIV/AIDS, kanser hastaları)
-
-
Yan etkiler: Yüksek dozlarda anksiyete, kısa süreli hafıza bozukluğu, psikoza yatkın bireylerde risk artışı.
2. CBD Nedir?
-
Tam adı: Kannabidiol
-
Psikoaktif değil: Zihin değiştirici etki yapmaz, sarhoşluk vermez.
-
Beyindeki etki: CB1 reseptörlerine düşük bağlanır, daha çok serotonin ve adenosin reseptörleri üzerinden dolaylı etki gösterir2.
-
Tıbbi kullanım alanları:
-
Çocuklarda dirençli epilepsi (FDA onaylı Epidiolex ilacı)
-
Anksiyete bozuklukları
-
Uyku düzensizlikleri
-
Kronik ağrı ve iltihap
-
-
Yan etkiler: Yüksek dozda yorgunluk, iştah değişiklikleri, ilaç etkileşimleri.
3. THC ve CBD Arasındaki Temel Farklar
| Özellik | THC | CBD |
|---|---|---|
| Psikoaktif etki | Evet (zihin değiştirici) | Hayır (psikoaktif değil) |
| Yasal statü | Çoğu ülkede yasak veya sınırlı | Birçok ülkede yasal (Türkiye’de gıdada yasak, kozmetikte serbest) |
| Klinik kullanım | Ağrı, bulantı, iştah kaybı | Epilepsi, anksiyete, uyku, iltihap |
| Beyindeki etki | CB1 reseptörlerine doğrudan bağlanır | Daha dolaylı mekanizmalar |
| Yan etkiler | Anksiyete, hafıza sorunları | Hafif yorgunluk, iştah değişiklikleri |
4. THC ve CBD’nin Birlikte Kullanımı
Araştırmalar, THC ve CBD’nin birbirini dengeleyebileceğini göstermektedir. Bu duruma “entourage etkisi” denir[^3].
-
CBD, THC’nin neden olduğu anksiyete ve çarpıntıyı azaltabilir.
-
THC, CBD ile birlikte daha dengeli terapötik etki gösterebilir.
Bu nedenle bazı medikal kenevir ilaçlarında her iki bileşen kontrollü dozlarda birlikte kullanılır.
5. Türkiye’de Yasal Durum
-
THC: Yüksek THC içeren ürünler yasaktır; yalnızca medikal araştırmalarda sınırlı kullanım mümkündür.
-
CBD: Türkiye’de gıda takviyesi olarak kullanımına izin verilmez, ancak kenevir tohumu yağı bazlı kozmetik ürünler serbesttir.
-
Kenevir tohumu yağı: CBD veya THC içermez, tamamen besinsel bir yağdır.
Sonuç
THC ve CBD, kenevirin en çok bilinen iki bileşiğidir ancak birbirinden tamamen farklı etkilere sahiptir:
-
THC psikoaktif olup daha çok medikal ve keyif amaçlı kullanılır,
-
CBD ise psikoaktif değildir ve tıbbi araştırmalarda umut verici sonuçlar vermektedir.
Keneviri doğru anlamak için bu iki bileşiği ayırt etmek kritik önem taşır.
Hazırlayan: Prof. Dr. Aliye ARAS